Naties en vlaggen
'No war between nations, no peace between classes.' Het is een slogan die al lang meegaat. Het krachtige aan de slogan is dat men daarmee de verschillen tussen naties wat lijkt te willen relativeren, want zijn we niet allemaal mensen? En dat men met die slogan de verschillen tussen sociaal-economische klassen in de verf wil zetten. Daarmee komt er dan ook ruimte vrij voor klassenstrijd, eventueel zelfs een streven naar een klasseloze samenleving.
Naties zijn kunstmatige constructies. Het zijn concepten waarbij men uitgaat van een vermeende gedeelde culturele achtergrond en een veronderstelde éénheid van taalhantering. Terwijl veel mensen mij en de extreemrechtse VB kopstukken als allemaal Vlamingen zien, merk ik dat ik qua culturele achtergrond niet zoveel met die kopstukken gemeen heb. Bovendien hanteren ze een andere soort taal dan ik, ook al zullen ze net als ik heel vaak Nederlands in het dagelijks taalgebruik hanteren. Hun taal is veel ruwer, minder objectief, haatdragend en racistisch. Nochtans, zo wordt er beweerd, is racisme verboden in België.
In landen die aan naties verbonden zijn zul je verschillen opmerken. De ene Rus is de andere niet. De ene Amerikaan is de andere niet. In de VS zijn er ook etnisch-culturele minderheidsgroepen. De Afro-Amerikanen bijvoorbeeld, die er zeker niet door iedereen als Amerikaans zijnde aanvaard worden. In het Vlaams gewest zien we soms gelijkaardige dingen. Voor veel Vlamingen blijft een Marokkaan in de eerste plaats een Marokkaan. Wanneer we kunnen spreken over een Marokkaanse Vlaming? Daar zal onenigheid over bestaan. Of de persoon in kwestie al dan niet Nederlands spreekt zal daarmee te maken hebben bijvoorbeeld.
Mensen hebben associaties bij nationale symbolen, vlaggen bijvoorbeeld. Hoe de ene mens een vlag percipieert is niet hetzelfde als hoe een ander iemand die percipieert. In 2011 kende de als het gevolg van een economische crisis ontstane Occupy Wall Street beweging zijn hoogdagen. Daar groeide in datzelfde jaar een internationale beweging uit. Op een gegeven moment had men daarna in Istanboel Occupy Gezi. De beweging bezette een park genaamd Gezi als protest tegen het beleid van Erdogan en zijn medestanders. Occupy Antwerp zette solidariteitsacties met Occupy Gezi op. Daarbij werd voor het eerst een nationale vlag gebruikt, die van Turkije. Waarmee men solidariteit met Occupy Turkije wou betonen. Eén vlag slechts, meer nationale Turkse vlaggen zou de verkeerde boodschap geven dacht men. Vermits het om een internationale strijd ging was er op het eerste zicht niemand die over die ene nationale vlag viel.
Een Zweedse vriendin had op haar kamer vroeger een Zweedse nationale vlag hangen. Het werd me nooit helemaal duidelijk waarom die daar hing. Achteraf bekeken wou ze er misschien mee uitdrukken dat het haar plan was om vooral in Zweden te gaan wonen tijdens haar leven. Hetgeen ze toen kortstondig niet deed. Als ze een Belgische of een anarchistische vlag op haar kamer gehangen had dan had ze een andere boodschap meegegeven.
Waar staan nationale vlaggen voor? Mij doen ze in de eerste plaats vaak denken aan nationalisme en chauvinisme, of het gebrek aan kosmopolitisme en internationale solidariteit. Anderen zullen daar anders over denken. Waar een vlag voor staat is niet helemaal hetzelfde als waar die honderd jaar geleden voor stond. De vlaggen van de anarchistische beweging roepen andere associaties op dan een eeuw geleden. Vermits de anarchistische beweging anders is dan toen. De zwarte vlag van het anarchisme drukte met zijn kleur enige rouw en wanhoop uit. De rode kleur die er weleens aan toegevoegd werd stond misschien vooral voor het vurige van de arbeidersstrijd. Revolutionair syndicalisme speelde toen een belangrijke rol in de anarchistische beweging. In de tweede helft van de vorige eeuw doken er na een tijd regelmatig zwart-groene vlaggen op. Met de groene kleur wou men ecologisch handelen of denken uitdrukken. Maar hoe mensen uitdrukking wilden geven aan dat zwart-groene denken en handelen? Daar konden grote verschillen op zitten. En ook vandaag is dat nog zo.
Bij het gebruik van vlaggen kan de ene persoon iets heel anders willen uitdrukken dan de andere. Ook in hoe een al dan niet nationale vlag gepercipieerd wordt kunnen er grote verschillen zijn. Denk genoeg de verschillen. De filosoof Theodor W. Adorno wist het al. En de ene vlag is de andere niet.
